Ceny transferowe (transakcyjne)

Cena transferowa jest terminem, który nie jest jednoznaczny, nie posiada też jednej definicji. Jednak przyjęło się uważać, iż ceny transferowe to ceny wewnątrzgrupowe/wewnątrzkorporacyjne stosowane przy przeniesieniu dóbr lub świadczeniu usług.

Warto zaznaczyć, że cena transakcyjna jest zawsze efektem wewnętrznych decyzji podejmowanych w obrębie podmiotów powiązanych (grupy kapitałowej), a nie układu sił rynkowych czy innych czynników, dlatego mogą być kształtowane na podstawie różnych danych wejściowych, takich jak na przykład ceny rynkowe, stosowane przez przedsiębiorstwo sprzedaży zewnętrznej czy ceny opierające się na kosztach rzeczywistych wytworzenia na poziomie kosztów zmiennych bądź całkowitych.

Ceny transakcyjne zazwyczaj mają znaczący wpływ na ostateczny obraz zysków bądź strat w poszczególnych częściach grupy kapitałowej.

 

Ceny transakcyjne – kluczowe regulacje

Obecnie obowiązujące regulacje dotyczące cen transakcyjnych można podzielić na trzy podstawowe grupy:

  • regulacje krajowe, do których są zaliczane przede wszystkim odpowiednie przepisy ustaw o podatkach dochodowych wraz z rozporządzeniami, przepisy podatku od towarów i usług w zakresie ustalania cen rynkowych, a także przepisy Ordynacji Podatkowej w zakresie tzw. uprzednich porozumień cenowych;
  • regulacje unijne, spośród których za najważniejsze uważane są: koncepcja znormalizowanej dokumentacji cen transferowych Unii Europejskiej, która została ogłoszona komunikatem Komisji UE z dnia 7 listopada 2005 roku (w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych) oraz komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum UE do spraw Cen Transakcyjnych w okresie od marca 2007 do marca 2009 roku;
  • regulacje międzynarodowe, zwłaszcza bilateralne postanowienia umów nakazujących unikanie tzw. podwójnego opodatkowania, opierające się na Modelowej Konwencji OECD. Międzynarodowe dwustronne umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania akcentują kwestię dotyczącą cen transferowych w szczególności w art.9, nawiązującym do podmiotów powiązanych oraz plan działań BEPS wskazujący narzędzia lokalnym władzom podatkowym w celu eliminacji przerzucania dochodów.

 

  • Kogo dotyczy obowiązek dokumentacyjny?

    Obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowych dotyczy podmiotów realizujących transakcje z podmiotami powiązanymi oraz z podmiotami mającymi siedzibę w krajach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, tzw. „rajach podatkowych”. Od 1 stycznia 2007 roku obowiązkowi dokumentacyjnemu podlegają także transakcje, przeprowadzane pomiędzy podatnikiem mającym siedzibę za granicą, a zagranicznym zakładem tego podatnika, położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy regulujące kwestie cen transferowych to przede wszystkim art. 9a oraz art. 11 i art. 19 Ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

  • Dla jakich transakcji powstaje obowiązek dokumentacyjny?

    Dokumentacji podlegają wszystkie transakcje realizowane w okresie od 1 stycznia 2006 r. do dziś, przekraczające w roku podatkowym wskazane w ustawie wartości minimum:

    • 30 tys. EUR dla usług oraz udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych,
    • 50 albo 100 tys. EUR dla transakcji towarowych,
    • 20 tys. EUR dla transakcji z podmiotem z siedzibą w raju podatkowym.

    Dokumentacje należy sporządzać dla poszczególnych transakcji (np. dzierżawa nieruchomości, pożyczka, sprzedaż środka trwałego, itp.), rozumianych jako jednorodne operacje przeprowadzone w oparciu o cenę ustaloną w ten sam sposób (na jedną transakcję może składać się wiele faktur w ciągu roku). Dokumentacje podatkowe sporządza się:

    • oddzielnie dla każdej transakcji,
    • oddzielnie dla poszczególnych lat podatkowych,
    • oddzielnie dla każdej ze stron transakcji.

    Przykład: dzierżawa nieruchomości realizowana przez 5 lat to obowiązek sporządzenia 10 dokumentacji (dla każdej strony transakcji 5 dokumentacji).

  • Identyfikacja podmiotów powiązanych

    W ramach zarządzania ryzykiem cen transferowych zasadniczą kwestią jest właściwa identyfikacja podmiotów powiązanych. Stosunkowo łatwo jest zidentyfikować podmioty powiązane kapitałowo (w tym pośrednio), natomiast problemem jest najczęściej identyfikacja powiązań osobowych, majątkowych i wynikających ze stosunku pracy, gdyż w tych przypadkach należy analizować między innymi trudniej rozpoznawalne powiązania wynikające np. z powinowactwa i pokrewieństwa do drugiego stopnia. W trakcie analizy powiązań należy również uwzględnić fakt, iż mapa powiązań zmienia się w czasie i dla każdego roku podatkowego może ona wyglądać zupełnie różnie. Zarówno identyfikacja podmiotów powiązanych jak i transakcji pomiędzy nimi, skutkujących powstaniem obowiązku przygotowania dokumentacji podatkowych to zwykle bardzo pracochłonne i czasochłonne zadanie. Jednocześnie dla powodzenia procesu porządkowania obszaru cen transferowych właściwie przeprowadzona identyfikacja ma znaczenie kluczowe.

  • Dokumentacja podatkowa

    Dokumentacją podatkową jest dokument zawierający co najmniej minimalny zakres informacji nt. transakcji, wymagany przez przepisy ustawy. Brak któregoś z elementów koniecznych skutkować może nieuznaniem sporządzonego opracowania za dokumentację podatkową w rozumieniu przepisów ustawy.
    Zakres prezentowanych informacji w dokumentacji podatkowej w praktyce znacznie wykracza poza minimum ustawowe i wymaga przeprowadzenia pogłębionych analiz ekonomicznych opartych na częstokroć trudno dostępnych danych dotyczących porównywalnych transakcji oraz rodzajów działalności. Przygotowanie jednej kompletnej dokumentacji podatkowej zajmuje najczęściej 1-5 dni wraz z czasem potrzebnym do zgromadzenia i opracowania porównywalnych danych dotyczących transakcji rynkowych. W sytuacji prowadzonej kontroli podatkowej w zakresie transakcji z podmiotami powiązanymi ustawowy termin na przedstawienie dokumentacji podatkowych od momentu zgłoszenia takiego żądania przez kontrolujących wynosi 7 dni kalendarzowych. Jest to termin bardzo krótki, z reguły nie wystarczający na przygotowanie większej liczby dokumentacji podatkowych. W związku z tym jedynym sposobem na ograniczenie ryzyk wynikających z braku dokumentacji podatkowych jest działanie prewencyjne polegające na bieżącym ich sporządzaniu.

  • Ryzyka związane z dokonywaniem transakcji z podmiotami powiązanymi

    Dokonywanie transakcji z podmiotami powiązanymi łączy się z szeregiem ryzyk zarówno finansowych obciążających spółkę oraz członków zarządu jak i karnych dotykających osoby zarządzające podmiotem (w szczególności członków zarządu) oraz inne osoby odpowiedzialne za prowadzenie księgi w rozumieniu k.k.s.



    Podstawowym ryzykiem na gruncie cen transferowych jest ryzyko oszacowania dochodu nie zrealizowanego w związku z transakcją z powodu zastosowania warunków odbiegających od rynkowych (cena zbyt niska przy sprzedaży lub zbyt wysoka przy zakupie). Dochód tak oszacowany może być opodatkowany według sankcyjnej stawki 50% w sytuacji gdy brak jest dokumentacji podatkowej dla analizowanej transakcji. Jeśli dokumentacja podatkowa powstanie, dochód nadal może zostać oszacowany natomiast zastosowanie w tym przypadku ma stawka podatkowa właściwa dla roku podatkowego, w którym transakcja była zrealizowana. Podatnik nie przedstawiający dokumentacji podatkowej na żądanie kontrolującego organu ponosi również ryzyko faktycznego przeniesienia ciężaru dowodu na podatnika.

    Zastosowanie przez organ kontrolujący trybu oszacowania dochodu podmiotu w transakcji z podmiotem powiązanym wiąże się także z możliwością pociągnięcia osób zarządzających podmiotem (należy tu brać pod uwagę nie tylko członków zarządu) do odpowiedzialności karnej na podstawie przepisów karnych: art. 585 § 1 Kodeksu spółek handlowych (poprzez szkodzenie podmiotowi zarządzanemu), art. 296a Kodeksu karnego (poprzez transfer korzyści pomiędzy menedżerami spółek zależnych w zamian za czynność jednoznacznie preferencyjną) oraz art. 61 § 1 Kodeksu karnego skarbowego (poprzez nierzetelne prowadzenie obowiązkowej dokumentacji związanej z transakcjami pomiędzy podmiotami powiązanymi) tu może wystąpić również odpowiedzialność innych osób, którym powierzono prowadzenie księgi w rozumieniu k.k.s. Stosowanie preferencyjnych cen transferowych w transakcjach z podmiotami powiązanymi może zostać potraktowane jako działanie przestępne, a osoby zarządzające jednostką, jako odpowiedzialne za stosowanie cen transferowych, mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności.

X

Właściciel tej domeny korzysta z plików cookies w celu zapewnienia wysokiego poziomu świadczonych usług. Pliki cookies wykorzystywane są w zgodzie z obowiązującym prawem. Wyrażenia zgody na wykorzystywanie tych plików dokonują Państwo poprzez ustawienia przeglądarki internetowej (zakres prywatności).

Pliki cookies dzielą się na trzy rodzaje:

Cookies nie służą do przetwarzania ani do przechowywania danych osobowych. Nie można za ich pomocą dokonać bezpośredniej identyfikacji użytkownika. Pliki nie wprowadzają zmian konfiguracyjnych w przeglądarce.

Możecie Państwo samodzielnie określać warunki stosowania plików cookies. Informacje na temat zastosowania plików cookies dla najpopularniejszych przeglądarek znajdują się pod poniższymi linkami: